Terapia lasem cz. 5 - Kąpiele Leśne (Shinrin Yoku)

Kąpiele Leśne i Terapia Lasem – nauka, praktyka i zdrowie

Od tysięcy lat człowiek czerpie z lasu. Współczesna nauka potwierdza to, co intuicyjnie wiedziały wcześniejsze pokolenia – kontakt z naturą działa na nas kojąco, wzmacnia zdrowie fizyczne i psychiczne, rozwija poczucie sensu i przynależności.

Jako certyfikowany przewodnik Kąpieli Leśnych (Forest Bathing / Shinrin-yoku) widzę, jak zwykłe, świadome bycie w lesie potrafi przynieść uczestnikom ulgę i nowe siły. I choć doświadczenie jest zawsze indywidualne, to badania naukowe pozwalają nam lepiej zrozumieć, dlaczego ten prosty kontakt z naturą ma tak głęboki wpływ na nasze życie.

Czym są Kąpiele Leśne i Terapia Lasem?

Kąpiel Leśna to praktyka prozdrowotna, która polega na zanurzeniu się w atmosferze lasu, w rytmie spokoju i uważności. Nie chodzi o sport, marsz ani zdobywanie szczytów – celem jest obecność, powrót do naturalnej regulacji układu nerwowego, rozluźnienie ciała i otwarcie się na wielozmysłowy kontakt z przyrodą.

Terapia Lasem idzie krok dalej – jest interwencją wspierającą proces leczenia i rehabilitacji osób zmagających się z chorobami psychicznymi, fizycznymi czy społecznymi. Łączy elementy Kąpieli Leśnej z podejściami terapeutycznymi, tworząc bezpieczną przestrzeń dla osób wymagających specjalnego wsparcia.

Korzyści zdrowotne potwierdzone badaniami

Kontakt z przyrodą, a szczególnie z lasem, ma udowodnione działanie na wiele poziomów naszego zdrowia:

1. Redukcja stresu i poprawa samopoczuciaJuż 20–30 minut w otoczeniu natury znacząco obniża poziom kortyzolu – hormonu stresu (Hunter i in., 2019). Po dwóch godzinach tygodniowo kontaktu z przyrodą zaczynają pojawiać się trwałe korzyści dla zdrowia i dobrostanu (White i in., 2019).

2. Wzmocnienie odporności i procesów biologicznychBadania w Japonii wykazały, że kąpiele leśne zwiększają aktywność komórek NK (natural killers) – białek odpowiedzialnych za obronę przeciwnowotworową (Li i in., 2006; 2008) oraz wspierają zmienność rytmu serca, obniżając tętno i ciśnienie krwi.

3. Wsparcie zdrowia psychicznegoSpacer w lesie zmniejsza objawy depresji, lęku i zmęczenia, a jednocześnie poprawia koncentrację, uważność i nastrój (Bratman i in., 2015; Berman i in., 2008).

4. Budowanie więzi społecznych i poczucia wspólnotyKontakt z naturą sprzyja relacjom międzyludzkim, otwartości i współdziałaniu (Mitchell, 2013; O’Brien, 2014).

5. Poprawa jakości snu i regeneracjiMiejskie tereny zielone i lasy niwelują negatywny wpływ stresu na sen i wspierają równowagę emocjonalną (Paul i in., 2020).

   

Jak działa las na nasze zmysły i umysł?

Las nie działa wyłącznie poprzez estetykę czy ciszę. To środowisko wielozmysłowe: zapach fitoncydów uwalnianych przez drzewa, dźwięk wiatru i ptaków, różnorodność barw i faktur – wszystko to pobudza nasz układ nerwowy w sposób, który sprzyja odprężeniu i regeneracji.

Badania nad neuronami lustrzanymi pokazują, że w kontakcie z naturą łatwiej odczuwamy empatię, współodczuwanie i spokój (Gallese i in., 2000). To tłumaczy, dlaczego las sprzyja zarówno samotnej kontemplacji, jak i budowaniu więzi w grupie.

Jak wygląda praktyka Kąpieli Leśnej?

Standardowa sesja trwa zwykle 2,5–3 godziny i składa się z sekwencji zaproszeń, które stopniowo prowadzą uczestników od „odłączenia się” od codziennego pędu, poprzez głęboki kontakt z przyrodą, aż do integracji doświadczenia w kręgu.

Nie są to zajęcia sportowe, lecz zaproszenia do doświadczenia – np. wsłuchiwanie się w odgłosy lasu, odczuwanie faktur liści i kory, podążanie za intuicją w wyborze kierunku spaceru czy dzielenie się swoimi odczuciami w grupie.

Rola przewodnika

Moim zadaniem jako przewodnika nie jest prowadzenie „od A do Z”, ale tworzenie bezpiecznej przestrzeni, w której każdy uczestnik może znaleźć własny sposób kontaktu z naturą. To rola facylitatora – osoby, która proponuje aktywności, ale nie ocenia i nie interpretuje. To las jest prawdziwym terapeutą.

Dlaczego warto?

Żyjemy w świecie urbanizacji, ekranów i presji czasu. Coraz więcej badań wskazuje, że utrata kontaktu z naturą wiąże się ze wzrostem stresu, chorób psychicznych i fizycznych (Hartig i in., 2011). Kąpiele Leśne i Terapia Lasem przywracają równowagę – pozwalają nam „przypomnieć sobie”, że jesteśmy częścią większej całości.

W tym doświadczeniu najpiękniejsze jest to, że każdy może je przeżyć po swojemu. Nauka daje nam dane i potwierdzenia, ale to, co najcenniejsze, wydarza się w ciszy między nami a lasem.

Wybrane źródła i badania

• Li, Q. (2006, 2008). Effect of forest bathing trips on human immune function.

• Hunter, M.C.R. et al. (2019). Nature exposure and stress reduction. Frontiers in Psychology.

• White, M.P. et al. (2019). Spending at least 120 minutes a week in nature is associated with good health and wellbeing. Scientific Reports.

• Bratman, G.N. et al. (2015). Nature experience reduces rumination and subgenual prefrontal cortex activation.PNAS.

• Berman, M.G. et al. (2008). The cognitive benefits of interacting with nature. Psychological Science.

• Ulrich, R.S. (1984). View through a window may influence recovery from surgery. Science.

• Dadvi, M. et al. (2016); Sugiyama, T. et al. (2008). Benefits of green spaces on wellbeing.

• Hartig, T. et al. (2011). Nature and health: The role of natural environments in promoting wellbeing.